NG'WANAKANUNDO - MANJU MASHUHURI WA KISUKUMA KUTOKA MWANZA

Friday, March 12, 2010

FIKRA YA IJUMAA: ATI, BINADAMU ANGEKUWAJE KAMA ANGEZIBWA MATUNDU YAKE YOTE? (E. KEZILAHABI)

  • Euphrase Kezilahabi (aka Shaaban Robert wa pili) ni mwandishi ambaye ametoa mchango mkubwa katika fasihi ya Kiswahili. Yeye ndiye anatambuliwa kama mwanzilishi wa ushairi huru (free verse) katika Kiswahili alipoandika Kichomi na baadaye Karibu Ndani.
  • Kezilahabi anajulikana kwa ushujaa wake wa kujaribu mitindo mipya katika uandishi wake na ukisoma vitabu vyake kama Rosa Mistika, Dunia Uwanja wa Fujo, Kichwamaji, Gamba la Nyoka na Kaptula la Marx utakutana na chembechembe za upya katika nyanja mbalimbali na hasa matumizi ya falsafa.
  • Kezilahabi pia ndiye mwandishi wa Nagona na Mzingile - viriwaya viwili ambavyo vimeleta kizaazaa katika Fasihi ya Kiswahili kwa wasomaji pamoja na wahakiki kwani si rahisi kuelewa hasa anazungumzia nini. Inabidi kwanza uwe na welewa mpana wa matapo makuu ya falsafa za Kimagharibi (mf. Existentialism, Epistemology, Metaphysics, Psychoanalysis, Aesthetics na Phenomenology) na pia falsafa za Kiafrika kama unataka kuelewa cho chote kinazungumziwa katika vitabu hivi.
  • Kutokana na ugumu wa kueleweka wa vitabu hivi, wahakiki wengi wamemlaumu Kezilahabi kwamba pengine ameuleta mtindo huu wa uandishi katika fasihi ya Kiswahili wakati riwaya ya Kiswahili bado haijakomaa sawasawa. Wahakiki wengine wamefikia hata kumhukumu kwamba pengine ameiua riwaya ya Kiswahili.
  • Katika Mzingile kuna mazungumzo yafuatayo kati ya kijana msafiri aliyekuwa ametumwa kupeleka taarifa ya msiba na mzee kipofu.
...Tulitembea kwa muda kitambo bila kusema neno. Alikuwa wa kwanza kuzungumza kwa njia ya swali. "Unajua kwa nini ubikra hupendwa sana?" Sikutegemea swali kama hili kutoka kwake.
"Hapana," nilijibu.
"Ni kwa kuwa palipozibwa ndipo penye njia ya kweli."
"Na pale palipozibuliwa?" nilimuuliza. Alikaa kimya kidogo, halafu akasema, "Muulize swali hilo aliyepazibua."

Baada ya hatua chache aliendelea: "Unafikiri kama binadamu angezibwa matundu yote angekuwaje?" Nilikaa kimya. Swali kama hili lilikuwa halijapata kunijia akilini. Nilianza kuhesabu idadi ya mashimo aliyonayo binadamu na kazi zake. Halikuwa swali rahisi.
"Nafikiri asingekuwa kama alivyo, na labda asingeweza kuishi."

"Mimi nafikiri angeishi, na angeweza kuwa bora zaidi."

"Wazo hili la ajabu ulilipata wapi?"
"Zamani zile, wakati maji ya gololi zangu bado kupasuliwa nilipata kusoma kitabu."
"Kitabu gani?"
"Sikumbuki, na wala simkumbuki mwandishi. Ila wazo hilo lilikuwa limeandikwa na msomaji fulani pembezoni mwa ukurasa mmoja. Wakati huo sikujua kama macho yangu yangeziba siku moja." (Mzingile, DUP 1991. Uk. 26)
  • Swali hili la kipofu linafikirisha, na kulingana na imani yako kuhusu chanzo cha binadamu, linaweza kukufanya ujiulize kama kweli binadamu alipaswa kuwa kama alivyo (lakini angalia usikufuru!) Lipo kundi la wanasayansi wanaoamini kwamba kama kuna uwezekano wa kumfanya binadamu aishi milele siku moja, pengine itakuwa ni lazima kuangalia udhaifu alionao katika umbo lake la sasa na kuufanyia marekebisho. Na pengine baadhi ya matundu aliyonayo hayahitajiki. Mawazo ya kiwendawazimu ati! Soma ufupisho mfupi wa Novela za Nagona na Mzingile hapa.
  • Msikilize Euphrase Kezilahabi hapa chini akisoma mojawapo ya shairi lake; na huyu mwanafunzi akisoma shairi la Chai ya Jioni ambalo limo katika diwani ya Kezilahabi ya Karibu Ndani. Unaweza pia kusoma makala juu ya Nagona na Mzingile hapa, hapa na hapa (pdf). Wikendi njema!


1 comment:

JIANDIKISHE HAPA

Enter your email address:

Delivered by FeedBurner

ASANTE KWA MAONI YAKO

Widget by ReviewOfWeb